مشهورترین شاعران آذربایجان: همام تبریزی همام تبریزی از معروفترین شاعران آذربایجان در قرن هفتم هجری است که به پارسی، تاتی و آذری شعر سروده است، او در عصر حکومت ایلخانان مغولان در تبریز به دنیا آمد و در دوران سعدی می زیست و به سبب علاقه ای که به او داشت بعضی غزل های سعدی را استقبال کرده است. در شعرهای همام نفوذ افکار عرفانی بسیار آشکار و حتی غزل های او حاوی اشارت های صريح اهل سلوك است. عبید زاکانی دو غزل از او را که یکی تماماً به لهجه آذری است، در عشاق نامه خود نقل کرده و حافظ نیز به شعرهای او توجه داشته است. شب دراز که مانند زلف یار من است چو زلف یار به دست است، کار کار من است ز روزگار همین یک دم است حاصل من که کارساز دلم یارِ سازگار من است نخواهم آخرِ این شب ولی چه شاید کرد که کارها همه بیرون ز اختیار من است چو صبح پردهدری میکند شکایتها همیکنم بر آن کس که غمگسار من است میان فصل زمستان تو چون بهار منی میان خانه گلستان و لالهزار من است به هیچ رنگ ز دستش نمیتوانم داد ضرورت است که نقش خوشش به کار من است
محمد عصار تبریزی عصار تبریزی از شاعران آذربایجان قرن هشتم هجری در تبریز به دنیا آمده و سراینده منظومه عاشقانه “مهر و مشتری” به زبان فارسی است. این منظومه بر وزن خسرو شیرین نظامی گنجوی و در قالب مثنوی سروده شده است. مهر و مشتری داستان عشق میان مهر پسر شاپور پادشاه شهر استخر و مشتری، پسر وزیر شاپور است. این دو پسر از کودکی به یکدیگر دل میبندند و با وجود مصائب فراوانی که عشق آنها برایشان به بار میآورد تا پایان عمر بر سر عشق خود میمانند. جو عصار مهر از طبع مردم که گل هرگز ز شورستان نخیزد وفا از صورت بی معنی خلق چو از صورت ملایک می گریزد به غربال فلک بر فرق اینها قضا جز گرد غداری نبیزد به مهر آن را که نیکی بیش خواهی به کینت هر زمان بدتر ستیزد چو اشک آن را که سازی جای در چشم اگر دستش دهد خونت بریزد
اگر اهل ادبیات و شعر باشید، حتما نام خاقانی شروانی از شاعران آذربایجان را شنیدهاید. افضل الدین بدیل بن علی خاقانی شروانی متخلص به خاقانی شاعر قرن ششم هجری و از بزرگترین شاعران قصیده گوی شعر پارسی است قوت اندیشه و مهارت او در ترکیب الفاظ و خلق معانی و ابتکار مضامین جدید و پیش گرفتن راههای خاص در توصیف و تشبیه مشهور است او از باب علم و ادب و مقام و مرتبه بلند و استادی مهارت در فن خود در شمار شاعران بزرگ ایران و از ارکان شعر پارسی است و شیوه او که در شمار سبکهای مطبوع شعر است پس از وی مور تقلید و پیروی بسیاری از شاعران پارسی زبان قرار گرفت. خاقانی در اشعارش به سفرهای خود به دربارهای مختلف پرداخته و تجربیاتش را در شعرهایش منعکس کرده است. مهمترین آثار او دیوان خاقانی و تحفةالعراقین است ختی دارم چو چشم خسرو همه خواب چشمی دارم چو لعل شیرین همه آب جسمی دارم چو جان مجنون همه درد جانی دارم چو زلف لیلی همه تاب
پروین اعتصامی اولین زن شاعر ایرانی است که در تبریز و خانوادهای فرهنگی به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در ادبیات و فلسفه شروع کرد و به شدت تحت تاثیر ادبیات کلاسیک ایرانی و همچنین فرهنگ غربی قرار گرفت. پروین از شاعران آذربایجان است که شعرهایی با مضامین اجتماعی، اخلاقی و زنانه را با زبانی ساده و دلنشین سروده و احساسات و افکار خود را بیان میکند. پروین اعتصامی به خاطر تواناییهایش در سرودن شعرهای قالبی و آزاد، همچنین تلاش برای ارتقا جایگاه زنان در جامعه ایرانی مشهور شده است. او در سال 1320 درگذشت، اما آثارش الهامبخش نسلهای بعدی شاعران و نویسندگان ایرانی است. از مهمترین آثار او میتوانیم به “دیوان پروین” و “قصههای شیرین” اشاره کنیم.
صفحه بعد
صفحه قبل